Bà Nguyễn Thị Kim Tiến nộp 24,5 tỷ, mắc bệnh hiểm nghèo, có được giảm nhẹ?

Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nộp 24,5 tỷ khắc phục hậu quả và có nhiều thành tích, bản thân mắc nhiều bệnh hiểm nghèo. Dư luận quan tâm có được hưởng nhẹ?

Bào chữa cho cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, luật sư cho biết, thân chủ không quanh co, né tránh trách nhiệm, thể hiện sự ăn năn, day dứt trước những thiệt hại của Nhà nước.

Theo luật sư, trong quá trình điều tra, bà Kim Tiến tích cực hợp tác với cơ quan điều tra, khai báo trung thực, góp phần làm rõ bản chất vụ án, giúp các cơ quan tố tụng đánh giá khách quan, toàn diện và sớm kết thúc vụ án. Về khắc phục hậu quả, bị cáo đã tự nguyện nộp lại toàn bộ quà biếu và tích cực khắc phục hậu quả vụ án. Trong giai đoạn điều tra, bà Kim Tiến đã nộp 14,5 tỷ đồng; trước phiên xét xử tiếp tục nộp thêm 10 tỷ đồng, tổng cộng 24,5 tỷ đồng. Theo Luật sư, đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đã được quy định rõ trong BLHS và cũng được Cơ quan điều tra, VKS ghi nhận.

Luật sư cũng cho rằng, hơn 40 năm công tác trong ngành y tế, bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến đảm nhận nhiều vị trí quan trọng, luôn được đánh giá là cán bộ tận tâm, có trách nhiệm, chuyên môn cao và có nhiều thành tích xuất sắc trong ngành y tế.

Luật sư cũng cho biết, bà Kim Tiến sức khỏe yếu, mắc nhiều bệnh hiểm nghèo, thường xuyên phải nhập viện điều trị các bệnh như: Bệnh cầu cơ mạch vành bẩm sinh, u nang trung thất, loãng xương, rối loạn giấc ngủ…Gần đây bà còn phải điều trị rối loạn tiền đình gây chóng mặt, té ngã không dậy được, đau ngực và thoát vị đốt sống cổ chèn ép gây đau cổ dữ dội.

Từ những phân tích trên, luật sư đề nghị HĐXX xem xét các tình tiết giảm nhẹ theo quy định của Bộ luật Hình sự, áp dụng chính sách khoan hồng, tuyên mức án thấp hơn đề nghị của Viện kiểm sát và cho bị cáo được hưởng án treo.

Trước đó, trong phần luận tội và đề nghị mức án, đại diện Viện Kiểm sát đã đề nghị HĐXX tuyên phạt cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến mức án từ 5 - 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, trong vụ án, cả bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến, người bào chữa cho bị cáo này đều thừa nhận hành vi phạm tội của bị cáo, không kêu oan, không khiếu nại đối với các quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan tiến hành tố tụng nên các quyết định và hành vi tố tụng được coi là hợp pháp.

Bị cáo Tiến đang bị truy tố và luận tội về Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí theo Khoản 3, Điều 219 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt là phạt tù từ 10 năm đến 20 năm. Viện Kiểm sát luận tội đề nghị áp dụng khoản 1, Điều 54 Bộ luật hình sự để xét xử dưới khung hình phạt với mức hình phạt từ 5- 6 năm tù.

Trong khi đó, luật sư bào chữa cho bị cáo đề nghị tòa án xem xét đến yếu tố nhân thân của bị cáo, các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và đặc biệt là tình trạng sức khỏe của bị cáo để tuyên hình phạt dưới mức hình phạt mà Viện Kiểm sát đề nghị và đề nghị cho bị cáo được hưởng án treo theo quy định tại điều 65 bộ luật hình sự.

Theo nội dung bàn luận tội và kết luận của cơ quan điều tra, bà Tiến cùng các đồng phạm gây thất thoát số tiền đặc biệt lớn lên đến hơn 800 tỷ đồng, lớn hơn rất nhiều so với mức mà điều luật quy định ở khung hình phạt. Hành vi vi phạm phạm tội còn gây dư luận xấu cho xã hội, ảnh hưởng đến quyền khám chữa bệnh của nhiều người dân... nên Viện Kiểm sát đã đề nghị mức hình phạt tương đối nghiêm khắc là từ 5 đến 6 năm tù và đề nghị hội đồng xét xử buộc bị cáo này phải bồi thường 108 tỷ đồng do hành vi vi phạm phạm tội gây ra để răn đe tại phòng ngừa chung cho xã hội đồng thời là để giáo dục cải tạo với người phạm tội.

Về nguyên tắc, tòa án có quyền xét xử trong khung hình phạt và với mức hình phạt từ 10 năm đến 20 năm tù đối với bị cáo vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí với số tiền gây thiệt hại từ 1.000.000.000 đồng trở lên. Nếu không có nhiều tình tiết giảm nhẹ, không có nhân thân tốt, không có nhiều thành tích thì thậm chí những người gây thiệt hại số tiền đặc biệt lớn như vậy có thể sẽ phải chịu mức hình phạt ở mức cao nhất của khung hình phạt.

Tuy nhiên với những người có nhân thân tốt, có nhiều đóng góp cho nhà nước, được cộng đồng xã hội ghi nhận, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tự nguyện bồi thường khắc phục hậu quả, nhận thức rõ hành vi sai phạm của mình cũng có thể được áp dụng điều 54 Bộ luật Hình sự để xét xử dưới khung hình phạt.

Cụ thể bộ luật hình sự quy định: “Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật này.”.

Ngoài ra điều luật này cũng quy định “Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.”.

Trong vụ án này, bà Tiến có thể sẽ được áp dụng nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 điều 51 Bộ luật Hình sự như: Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; Tự nguyện bồi thường khắc phục hậu quả, có thành tích xuất sắc trong quá trình công tác và có nhiều tình tiết theo khoảng 2, Điều 51 Bộ luật Hình sự như gia đình có công với cách mạng... để được áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự phải xét xử dưới khung hình phạt là tuyên mức hình phạt quy định tại khoản 2 điều 219 Bộ luật Hình sự là phạt tù từ 3 năm đến 12 năm tù.

Về mặt lý thuyết, tòa án có thể kết tội bà Tiến do hành vi phạm tội theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự nhưng có thể áp dụng khoản 1 điều 54 Bộ luật Hình sự để tuyên hình phạt ở mức thấp nhất quy định tại khoản 2 điều 219 là 3 năm tù và áp dụng điều 65 Bộ luật Hình sự để cho bị cáo này được hưởng án treo.

Như vậy nếu tòa án quyết định mức hình phạt 3 năm tù, bà Tiến hoàn toàn có cơ hội được hưởng án treo. Tuy nhiên khi đánh giá vụ án có đồng phạm cũng phải cá biệt hóa vai trò đồng phạm. Nếu trường hợp tòa án xác định bà Tiến là có vai trò chính, quyết định đến hành vi vi phạm phạm tội của các bị cáo khác trong cùng tội danh, các bị can khác sẽ có mức án thấp hơn và tiến, nếu bị cáo này được án treo thì các bị cáo khác cũng sẽ được hưởng án treo hoặc chuyển sang loại hình hình phạt khác nhẹ hơn để đảm bảo nguyên tắc “cá biệt hóa vai trò đồng phạm” khi áp dụng hình phạt.

Luật sư Cường cho biết, tình tiết mắc bệnh hiểm nghèo là trường hợp người phạm tội hoặc bị can, bị cáo đang mắc các bệnh đe dọa đến tính mạng, nguy hiểm cao, khó chữa trị (như ung thư giai đoạn cuối, bại liệt, HIV giai đoạn AIDS, suy tim/thận nặng) và được xác nhận bởi cơ quan y tế cấp tỉnh/trung ương. Đây thường được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hoặc lý do tạm đình chỉ giải quyết vụ án.

Nếu bà Tiến có hồ sơ bệnh án có một trong các bệnh được quy định tại Thông tư 50/2024/TT-BYT của Bộ Y tế được xác định là mắc bệnh hiểm nghèo, đây là tình tiết có thể được giảm nhẹ đáng kể trách nhiệm hình sự theo chính sách nhân đạo của Nhà nước, nhưng không phải là tình tiết tất yếu được áp dụng để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Hơn nữa, việc quyết định hình phạt không chỉ căn cứ vào tình tiết giảm nhẹ mà trước tiên phải căn cứ vào quy định của Bộ luật Hình sự trên cơ sở đánh giá tính chất, mức độ của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội. Các tình tiết giảm nhẹ chỉ là một trong nhiều yếu tố quyết định đến hình phạt chứ không phải là yếu tố quan trọng và duy nhất. Có những trường hợp có nhiều tình tiết giảm nhẹ nhưng xét tính chất nghiêm trọng của hành vi vi phạm phạm tội, tòa án vẫn xét xử ở mức cao của hình phạt.

Việc quyết định hình phạt phải thể hiện sự khoan hồng, nhân đạo của pháp luật nhưng cũng thể hiện tính răn đe phòng ngừa chung cho xã hội. Hình phạt phải kết hợp hài hòa giữa 2 yếu tố khoan hồng và nghiêm chỉ, đủ để cải tạo giáo dục bị cáo và để răn đe phòng ngừa chung cho xã hội. Về quyết định hình phạt cụ thể đối với từng bị cáo sẽ do hội đồng xét xử quyết định theo nguyên tắc xét xử tập thể và quyết định theo đa số.

Nguồn: Bà Nguyễn Thị Kim Tiến nộp 24,5 tỷ, mắc bệnh hiểm nghèo, có được giảm nhẹ?